Założenia do reformy systemu budżetowego

Rada Ministrów przyjęła założenia do reformy systemu budżetowego, przedłożone przez ministra finansów.


Prowadzenie przez rząd polityki odpowiadającej na wyzwania przyszłości i ukierunkowanej na rozwiązywanie problemów wymaga utrzymania stabilnych finansów publicznych oraz nowoczesnego planowania budżetowego, które wspierałoby realizację celów strategicznych i priorytetów rozwojowych w perspektywie wieloletniej.

Polska nie ma skutecznych narzędzi prowadzenia polityki budżetowej, wykraczającej poza horyzont jednego roku oraz zapewniających efektywną i racjonalną alokację środków publicznych w kolejnych latach budżetowych. Powoduje to trudności z planowaniem realizacji wielu zadań państwa (zwłaszcza w perspektywie długookresowej), których przezwyciężenie wymaga zmian w systemie zarządzania finansami publicznymi.

Według ministra finansów, zapewnienie długookresowej stabilności finansów publicznych, bardziej racjonalnego wydatkowania środków publicznych i efektywniejszego zarządzania finansami publicznymi – wymaga zreformowania systemu budżetowego.

Reforma systemu budżetowego powinna obejmować:

Wprowadzenie średniookresowych ram budżetowych

Mechanizmy zarządzania wydatkami publicznymi powinny obejmować planowanie wieloletnie w formie średniookresowych ram budżetowych, które będą stanowić (w poszczególnych latach) podstawę do przygotowania projektu ustawy budżetowej. Średniookresowe ramy budżetowe będą podstawowym instrumentem koordynacji – w obszarze wydatków publicznych – w odniesieniu do zadań kontynuowanych i nowych.

Integrację procesów planowania wieloletniego i rocznego – zmiana przebiegu procesu budżetowego

Integracja procesów planowania wymaga rozróżnienia polityki fiskalnej i polityki budżetowej. Rolę podstawowego instrumentu polityki budżetowej powinny odgrywać wieloletnie założenia polityki budżetowej. Dokument ten – przyjmowany przez rząd łącznie z Programem konwergencji (w ramach zreformowanego Wieloletniego Planu Finansowego Państwa) – powinien określać kluczowe założenia polityki budżetowej w perspektywie średniookresowej, w tym wstępne limity wydatków na poszczególne obszary działalności państwa oraz nowe kategorie wydatków, które zostałyby sprecyzowane na kolejnych etapach planowania budżetowego. Oznacza to, że w procesie planowania budżetowego konieczne będzie rozróżnienie wydatków kontynuowanych (wynikających z realizacji polityk i programów rządowych) i  nowych wydatków (przeznaczonych na nowe polityki i programy). Pozwoli to na bardziej spójne i racjonalne zarządzanie stroną wydatkową budżetu państwa.

Redefinicję roli rządu, ministra finansów i pozostałych ministrów w procesie ustalania budżetu

Rada Ministrów powinna decydować o priorytetach wydatkowych państwa oraz o podziale środków i limitach wydatkowych – na możliwie wczesnym etapie procesu budżetowego, czyli w momencie przyjmowania wieloletnich założeń polityki budżetowej. Rola ministra finansów polegać ma przede wszystkim na prowadzeniu negocjacji budżetowych w sposób zapewniający stabilność finansów publicznych i pełną kontrolę wydatków oraz realizację priorytetów rządu. Natomiast pozostali ministrowie powinni zyskać większą elastyczność w wydatkowaniu przyznanych im środków, co wzmocni ich odpowiedzialność za efektywną realizację priorytetów rządu.

Zniesienie podwójnego sposobu klasyfikowania wydatków (w układzie zadaniowym i tradycyjnym) oraz wprowadzenie jednolitej klasyfikacji o charakterze zadaniowym (programowym) i nowego podziału budżetu państwa

Efektywne zarządzanie wydatkami wymaga zniesienia podziału na budżetowanie tradycyjne i zadaniowe. Powinna je zastąpić klasyfikacja zadaniowa (funkcjonalno-programowa), która sprzyja efektywnemu planowaniu i racjonalizacji wydatków. Klasyfikacja ta powinna być powiązana z nowym podziałem budżetu państwa.

Uporządkowanie systemów zbierania danych – sprawozdawczości budżetowej i sprawozdawczości finansowej

Sprawozdawczość budżetowa powinna koncentrować się na informacji o planowanych i wykonanych wydatkach budżetowych oraz ich efektach. Z kolei zwiększenie przejrzystości i rzetelności informacji o stanie finansów publicznych wymaga oparcia planowania, wykonania i sprawozdawczości budżetowej na informacji pochodzącej bezpośrednio z systemu rachunkowości publicznej.

Instytucjonalizację i włączenie do procesu budżetowego przeglądów wydatków ze środków publicznych oraz innych instrumentów zwiększających efektywność wydatkowania tych środków

Przeglądy wydatków budżetowych – jako niezbędne wsparcie dla efektywnej alokacji wydatków publicznych w perspektywie wieloletniej – muszą być stałym elementem procesu budżetowego.

W założeniach przedstawiono jedynie koncepcję nowego systemu budżetowego. Na ich podstawie minister finansów przygotuje szczegółowe rozwiązania legislacyjne, oraz przedstawi harmonogram ich wdrażania.    


Zobacz także