Założenia do projektu ustawy o Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich, przedłożone przez ministra infrastruktury.

Założenia do projektu ustawy o Państwowej Komisji Badania Wypadków Morskich, przedłożone przez ministra infrastruktury.


Założono, że przy ministrze infrastruktury powstanie Państwowa Komisja Badania Wypadków Morskich, która zajmie się badaniem wypadków i incydentów morskich. W swoim działaniu ma być niezależna, a jej celem będzie ustalenie okoliczności i przyczyn zdarzenia na morzu, bez przypisywania winy i określania odpowiedzialności za jego powstanie. Oznacza to bezstronność w prowadzeniu badań w sprawach wypadków morskich. Komisja będzie sporządzać i wydawać raporty, zawierające zalecenia i opinie, dzięki którym nie powinno dochodzić do podobnych wypadków w przyszłości, co w efekcie poprawi bezpieczeństwo morskie.

Powstanie tej komisji oznacza prawidłowe wdrożenie dyrektywy 2009/18/WE, która jest częścią tzw. trzeciego pakietu morskiego – ERIKA III. Dyrektywa wprowadza wytyczne dotyczące badań technicznych i wymiany doświadczeń po zaistnieniu wypadków morskich lub innych zdarzeń na morzu. Celem badań nie jest określenie odpowiedzialności cywilnej lub karnej za wypadek, ale ustalenie jego okoliczności i przyczyn, co umożliwi wyciągnięcie odpowiednich wniosków i wdrożenie środków zapobiegawczych, pozwalających uniknąć podobnych zdarzeń w przyszłości.

Zgodnie z założeniami, Komisja ma zajmować się badaniem wypadków, w których będą uczestniczyć: statki polskie; statki zagraniczne (pływające po polskim morzu terytorialnym lub morskich wodach wewnętrznych); w tym promy typu ro-ro (chodzi o statki pasażerskie, z których możliwy jest wjazd i wyjazd pojazdów drogowych lub kolejowych) lub szybkie statki pasażerskie, gdy wypadek wydarzył się poza polskim morzem terytorialnym lub polskimi wodami wewnętrznymi (w sytuacji gdy ostatnim państwem, przez którego morze terytorialne lub wody wewnętrzne przepływał taki prom lub statek, była Polska).

Przewidziano, że w skład Komisji wejdzie 5 członków. Będzie ich odwoływać i powoływać (na 5 lat) minister infrastruktury spośród osób spełniających wymagania określone w projekcie ustawy (chodzi zwłaszcza o wiedzę z zakresu bezpieczeństwa żeglugi i ochrony środowiska morskiego). Spośród nich minister infrastruktury powoła przewodniczącego. W pracach Komisji będą mogli uczestniczyć eksperci, a w badaniu przez nią prowadzonym – przedstawiciele innych państw (będzie tu obowiązywać zasada wzajemności).

W założeniach szczegółowo określono przepisy dotyczące czasu pracy członków Komisji i ich wynagradzania.

Zgodnie założeniami, Komisja będzie zobowiązana do wszczęcia postępowania w sprawie badania wypadku lub incydentu morskiego, niezwłocznie po otrzymaniu informacji o jego wystąpieniu, ale nie później niż miesiąc od daty wystąpienia. Badanie ma być prowadzone w sposób nie powodujący nieuzasadnionego przestoju statku w porcie, z poszanowaniem godności marynarzy.

Niezwłocznie po zaistnieniu zdarzenia Komisja będzie przeprowadzać badanie wstępne, aby stwierdzić czy istnieją powody do zajęcia się sprawą. Komisja będzie mogła odstąpić od badania, ale wtedy będzie musiała sporządzić raport uproszczony, który kończy badanie. W takiej sytuacji zdarzenie powinno zostać zbadane przez armatora statku. Jednocześnie postanowiono, że na dowolnym etapie badania przewodniczący Komisji będzie mógł sporządzić raport tymczasowy – w celu natychmiastowego zapobieżenia podobnym zdarzeniom w przyszłości. Natomiast po zakończeniu badania, przewodniczący Komisji przedstawi ministrowi infrastruktury raport końcowy.

Założono, że kopie wszystkich 3 raportów Komisja prześle Komisji Europejskiej. Raporty te będą publikowane na stronach internetowych Komisji. Działalność izb morskich powinna być prowadzona niezależnie od czynności podejmowanych przez Komisję.

Prowadzenie przez Komisję badania technicznego wypadków morskich nie powinno mieć wpływu na sądową i dochodzeniową działalność prowadzoną przez inne instytucje. Organy dochodzeniowe prokuratury i Policji będą działały na dotychczasowych zasadach.

Zaproponowano również przepisy, które przede wszystkim gwarantują członkom Komisji dostęp do miejsca wypadku lub incydentu morskiego. Materiał dowodowy zebrany w trakcie badania Komisja będzie mogła przekazać organom dochodzeniowym: sądu, prokuratury i Policji (na ich wniosek). Wyłączone z tego będą m.in. dowody z rozmów ze świadkami, oświadczenia, wyjaśnienia i notatki, zapisy ujawniające tożsamość osób i dane personalne. Założono, że armatorzy lub kapitanowie statków morskich, terenowe organy administracji morskiej i zarządzający portami – będą musieli powiadamiać Komisję o wypadkach i incydentach morskich.

Za nieprzestrzeganie przepisów ustawy przewidziano kary pieniężne (do wysokości dwudziestokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za poprzedni rok ogłaszanego przez GUS w „Monitorze Polskim”). Ustawodawca chce, aby taka sankcja dotyczyła osoby, która m.in. nie przekaże Komisji lub innym organom (np. Policji, Straży Granicznej) informacji o zaistniałym wypadku lub incydencie morskim. Takiej karze będzie podlegać też osoba, która uniemożliwia członkom Komisji dostęp do miejsc i przedmiotów związanych z zaistniałym zdarzeniem. Kary będą wymierzane przez ministra infrastruktury w drodze decyzji na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego. Pieniądze z kar zasilą budżet państwa.

Koszty związane z funkcjonowaniem Komisji będą następujące: w 2011 r. – 969 tys. zł, w latach 2012 – 2020 ok. 2,4 mln zł rocznie.

Proponowane rozwiązania wymagają wprowadzenia zmian do ustawy o izbach morskich i ustawy Kodeks morski.

Nowe regulacje mają obowiązywać po 14 dniach od daty ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.


Zobacz także