Uchwała w sprawie przyjęcia Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.)

Rada Ministrów podjęła uchwałę w sprawie przyjęcia Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju do roku 2020 (z perspektywą do 2030 r.), przedłożoną przez ministra rozwoju i finansów.


"Strategia na rzecz odpowiedzialnego rozwoju" jest strategicznym instrumentem zarządzania polityką rozwoju prowadzoną przez instytucje państwowe.

Dokument przedstawia cele do realizacji w perspektywie roku 2020 i 2030, wskazuje sposób ich osiągania oraz określa najważniejsze projekty.

Dotychczasowe czynniki rozwoju i wzrostu gospodarki, do których należy zaliczyć m.in. niskie koszty pracy, napływ inwestycji zagranicznych, wzrost wykształcenia, przekształcenie gospodarki wynikające z członkostwa w Unii Europejskiej, muszą zostać uzupełnione o:

  • zwiększenie znaczenia w procesach gospodarczych wytwarzanej w kraju wiedzy i technologii,
  • rozwój i dalszą ekspansję polskich podmiotów gospodarczych,
  • budowę systemu oszczędności,
  • podwyższenie jakości funkcjonowania instytucji i ich interakcję ze społeczeństwem.

Jednocześnie należy zwrócić większą uwagę na włączanie wszystkich grup społecznych i wszystkich obszarów w procesy rozwojowe.

Strategia opiera się na trzech celach szczegółowych:

I. Trwały wzrost gospodarczy oparty coraz silniej o wiedzę, dane i doskonałość organizacyjną

  • Reindustrializacja – wdrażanie nowych cyfrowych rozwiązań techniczno-technologiczno-organizacyjnych, rozwój nowych gałęzi przemysłu opartych na technologiach cyfrowych, zdolnych do tworzenia produktów przełomowych, wymagających dużego zaangażowania nauki i wysoko wykwalifikowanej kadry pracowników. Działania te będą kołem zamachowym dla rozwoju wielu innych dziedzin gospodarki. Reindustrializacja będzie polegać na rozwoju innowacyjności, pozwalającym m.in. na istotną obniżkę kosztów produkcji, w tym pracy, a także podnoszenie jakości produktu, lepsze zaspokajanie potrzeb i szybsze reagowanie na zmiany oczekiwań konsumentów, zmniejszenie zużycia surowców i zapotrzebowania na energię oraz obniżenie emisyjności produkcji i podniesienie bezpieczeństwa pracy.
  • Rozwój innowacyjnych firm – zwiększanie stopnia zaawansowania technologicznego produktów, powstawanie nowych rozwiązań technologicznych i organizacyjnych na podstawie własnych zasobów przedsiębiorstw, a także  oparcie w większym stopniu przewag konkurencyjnych w handlu zagranicznym na jakości i innowacyjności proponowanych produktów.
  • Małe i średnie przedsiębiorstwa – poszerzenie oferty instrumentów finansowania długoterminowego służących rozwojowi sektora MŚP, udostępnianych zarówno przez instytucje prywatne, jak i publiczne; zwiększenie liczby aktywnych małych i średnich przedsiębiorstw – podmiotów wdrażających innowacje produktowe, organizacyjne i marketingowe, charakteryzujących się wyższą niż dotychczas dochodowością i efektywnością, a także współpracujących z innymi regionalnymi podmiotami gospodarczymi (w tym dużymi przedsiębiorstwami). Chodzi też o zwiększenie średniego areału upraw polskich gospodarstw rolnych (w efekcie nastąpi zwiększenie dochodowości sektora produkcji rolnej), rozpoczęcie procesu integracji pionowej wybranych segmentów sektora rolno-spożywczego, co przyczyni się do zwiększenia jego globalnej konkurencyjności, a także zwiększy potencjał do wdrażania innowacji produktowych, organizacyjnych i marketingowych.
  • Kapitał dla rozwoju – zmobilizowanie różnych źródeł środków finansowych w celu znacznego zwiększenia poziomu inwestycji w Polsce. Istotne będzie podjęcie działań przyczyniających się do budowania w Polsce kultury oszczędzania, ponieważ to poziom oszczędności krajowych stanowi o możliwościach inwestycyjnych gospodarki.
  • Ekspansja zagraniczna – utrzymanie relatywnie wysokiego tempa wzrostu eksportu, przy jednoczesnej poprawie poziomu jego innowacyjności. Intensyfikacja działalności eksportowej i inwestycyjnej pozwoli polskim przedsiębiorstwom na osiąganie większych i zdywersyfikowanych przychodów, wyższej wydajności i rentowności oraz lepszego poziomu technologicznego, co przełoży się na poprawę ich konkurencyjności na rynkach zagranicznych.

II. Rozwój społecznie wrażliwy i terytorialnie zrównoważony

  • Spójność społeczna – poprawa instytucjonalnych warunków opieki nad najmłodszymi dziećmi przez tworzenie nowych miejsc opieki w różnych formach (np. żłobek, usługa opiekuna dziennego, klub dziecięcy), dzięki czemu zwiększy się odsetek dzieci w wieku 0-3 lata objętych różnymi formami opieki. Umożliwi to łączenie życia zawodowego z rodzinnym i pozwoli na zwiększenie zatrudnienia, zwłaszcza kobiet. Równolegle zostaną wprowadzone ułatwienia w zatrudnianiu przez osoby fizyczne osób do opieki nad dziećmi czy osobami starszymi lub chorymi (opieka nieinstytucjonalna w domu osoby). Ponadto, działania na rzecz aktywizacji zawodowej grup nieaktywnych na rynku pracy zwiększą zatrudnienie osób w wieku 20-64 lata. Rozszerzone zostaną możliwości wykonywania pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy, w elastycznych godzinach i pracy na odległość.
  • Rozwój zrównoważony terytorialnie – zwiększenie inwestycji prywatnych w branżach kluczowych dla poszczególnych regionów, w szczególności w tych o najniższym poziomie rozwoju i przeżywających trudności (to przede wszystkim Śląsk i Polska Wschodnia). Do 2030 r. powinno to doprowadzić do znaczących zmian w strukturze społeczno-gospodarczej oraz wzrostu udziału inwestycji prywatnych w całości inwestycji, które obecnie zależą w dużym stopniu od nakładów publicznych, w tym finansowanych ze źródeł unijnych. Ponadto, rozwój przedsiębiorczości i tworzenie miejsc pracy –  szczególnie na obszarach  najbiedniejszych i borykających się z problemami strukturalnymi – przyczynią się w dłuższym okresie do tego, że dysproporcje w poziomie rozwoju ekonomicznego podregionów nie pogłębią się, a jednocześnie wzrosną dochody ich mieszkańców i samorządów terytorialnych.

III. Skuteczne państwo i instytucje służące wzrostowi oraz włączeniu społecznemu i gospodarczemu

  • Prawo w służbie obywatelom i gospodarce – uproszczenie prawa zapewniające lepsze warunki do działalności gospodarczej i realizacji potrzeb obywateli. Oczekiwana jest większa spójność wewnętrzna poszczególnych dziedzin prawa, czy też faktycznych możliwości stosowania przepisów, jak np. w przypadku braku rozporządzeń wykonawczych do ustaw zawierających delegacje ustawowe. Przewidywany jest wzrost sprawności prowadzenia postępowań sądowych i egzekucji prawa.
  • Instytucje prorozwojowe i strategiczne zarządzanie rozwojem – w tym przypadku obywatele, przedsiębiorcy i inne podmioty oczekują sprawności i skuteczności instytucjonalnej państwa, w tym wysokiej jakości decyzji publicznych podejmowanych we współpracy z mieszkańcami, organizacjami pozarządowymi, biznesowymi i interesariuszami instytucjonalnymi. Oznacza to celowość oraz niezawodność podejmowanych przez instytucje decyzji i działań programowo-koordynacyjnych, jak również adekwatność i trwałość samych procedur oraz norm i standardów w różnych obszarach życia publicznego.
  • E-państwo – chodzi o zwiększenie podaży oczekiwanych przez społeczeństwo wysokiej jakości publicznych e-usług oraz poziomu ich wykorzystania przez obywateli, w tym przedsiębiorców. Docelowym, najważniejszym efektem będzie sprawnie działająca administracja, rozumiana jako sieć instytucji powiązanych systemem informacyjnym państwa, realizująca ideę otwartego rządu, wspierająca obywatela i świadcząca wysokiej jakości usługi, z wykorzystaniem nowoczesnych technologii informacyjnych.
  • Finanse publiczne – rozwiązania zawarte w strategii nie będą naruszały stabilności finansów publicznych. W szczególności respektowane będą regulacje unijne zapisane w Pakcie Stabilności i Wzrostu (m.in. deficyt 3 proc. PKB i dług 60 proc. PKB), jak również regulacje określone w krajowych przepisach, w tym głównie ograniczenia wynikające ze stosowania stabilizującej reguły wydatkowej.
  • Efektywne wykorzystanie środków Unii Europejskiej – chodzi o wykorzystanie całego dostępnego budżetu środków unijnych w najlepszy możliwy sposób pod względem ich wpływu na cele społeczno-gospodarcze i terytorialne. Nastąpi stopniowe przeorientowanie całej polityki rozwoju, w tym tej wspieranej ze źródeł UE, na nowy model działań prorozwojowych koncentrujący się na budowie warunków do zwiększania konkurencyjności gospodarki w oparciu o wiedzę i innowacyjność, a także zintegrowanej odpowiedzi na wyzwania strategiczne, takie jak demografia, niski poziom oszczędności i inwestycji orazwykluczenie społeczne i terytorialne.

Strategia w praktyce

Strategia będzie realizowana z wykorzystaniem podejścia projektowego. Dokument, w każdym z obszarów wskazuje konkretne projekty (strategiczne i flagowe) służące realizacji celów strategicznych. Podejście to – wraz z przewidzianym systemem monitorowania i oceny – zapewni włączenie w realizację działań partnerów społecznych i gospodarczych, społeczeństwa obywatelskiego, świata nauki i samorządów.

Lista projektów strategicznych i flagowych liczy obecnie ok. 185 przedsięwzięć, zarówno z zakresu rozwiązań legislacyjnych, jak i konkretnych inwestycji. Ma ona otwarty charakter i może być modyfikowana.

Jeśli chodzi o projekty flagowe to powstaną produkty lub usługi istotne dla dalszego rozwoju gospodarki. Na przykład program Elektromobilność zakłada produkcję pojazdów o napędzie elektrycznym oraz rozwój infrastruktury niezbędnej dla tego typu pojazdów, co m.in. pozwoli na rozwój ekologicznego transportu publicznego w polskich miastach (projekty: e-bus i samochód elektryczny).

W ramach odnowy przemysłu stoczniowego podjęte zostaną działania prowadzące do unowocześnienia tego sektora i przesunięcia produkcji w kierunku projektów innowacyjnych. Chodzi m.in. o projektowanie i budowę jednostek pływających i konstrukcji morskich (projekt Batory). Stawia się również na rozwój usług w oparciu o wykorzystanie dronów (projekt Żwirko i Wigura). Duży potencjał istnieje również w obszarze nowoczesnych rozwiązań na rzecz zdrowia – nowoczesna aparatura medyczna (m.in. polski robot medyczny), zaawansowane leki generyczne i biopodobne (projekt Centrum Rozwoju Biotechnologii).

Wśród projektów strategicznych dotyczących legislacji i otoczenia prawnego przedsiębiorstw, przygotowano pakiet 100 zmian dla firm, którego duża część już weszła w życie. Kluczowe znaczenie w obszarze prawa gospodarczego ma Pakiet Konstytucja Biznesu. Towarzyszą mu propozycje zmian w innych ustawach, ułatwiające funkcjonowanie firmom, nie tylko nowo powstającym, ale też posiadającym doświadczenie w prowadzeniu działalności gospodarczej. 

W ramach wzmocnienia rozpoznawalności polskich produktów oraz budowania marki polskiej gospodarki powstaje system promocji gospodarki, ukierunkowany na rozwój polskiego eksportu, zwiększanie polskich inwestycji za granicą oraz umacnianie międzynarodowego wizerunku Polski.

Przewidziano też powołanie Narodowego Instytutu Technologicznego – instytucji prowadzącej badania, której głównym celem będzie transfer wiedzy do gospodarki m.in. przez komercjalizację opracowanych technologii, zasilanie firm wysokiej klasy specjalistami, budowę branżowych i technologicznych centrów kompetencji oraz wsparcie państwa w prowadzeniu polityki technologicznej.

Ważnym elementem działań jest zwiększenie efektywności oraz uproszczenie w dostępie do funduszy unijnych (projekt Efektywne fundusze), które pozwolą na dalsze przyspieszenie w wykorzystaniu środków z Unii Europejskiej. Całkowita wartość przedsięwzięć realizowanych w całym kraju z unijnym wsparciem sięga już 120 mld zł. Nowe rozwiązania przełożą się na przyspieszenie inwestowania pieniędzy, a w konsekwencji na wzrost gospodarczy.

W efekcie wsparcia prorozwojowych inwestycji zagranicznych nowe przedsięwzięcia w Polsce zrealizują m.in. Daimler, Toyota, LG Chem czy GE wspólnie z Lufthansą.

Działania prośrodowiskowe przewidziano w projekcie Czyste powietrze, mającym na celu poprawę jakości powietrza w Polsce. Projekt obejmuje m.in. rozwój mechanizmów kontrolowania źródeł niskiej emisji, standaryzację urządzeń grzewczych i paliw stałych, dostosowanie mechanizmów finansowych i ich społeczną dostępność oraz stworzenie ram prawnych sprzyjających realizacji efektywnych działań, wynikających w szczególności z Krajowego Programu Ochrony Powietrza.

Kluczowym rozwiązaniem mającym zapewnić lepszą koordynację działań dotyczących wspierania inwestycji rozwojowych (np. PARP, ARP, PAIiIZ, KUKE czy BGK) jest powołanie Polskiego Funduszu Rozwoju. Grupa PFR uczestniczy w realizacji kluczowych projektów rozwojowych (Program Start in Poland, Program Ekspansji Międzynarodowej Polskich Przedsiębiorstw, Program Gwarancji dla MŚP, Program Rozwoju Kapitału, Program Mieszkanie+, Program Elektromobilności).

Fiansowanie

Realizacja celów strategii będzie wymagała zaangażowania do 2020 r. ok. 1,5 bln zł środków publicznych oraz ponad 0,6 bln zł w ramach inwestycji prywatnych.

Głównym źródłem finansowania działań rozwojowych będą publiczne fundusze krajowe. Rozwój będą wspierały środki unijne oraz środki prywatne.

Zostanie utrzymany udział nakładów na transport (ze względu na duże potrzeby), a lekko wzrośnie – na rozwój zasobów ludzkich. Założono zwiększenie nakładów na zadania związane z modernizacją przemysłu, a w szczególności na działania zwiększające innowacyjność produktów, usług, technologii i procesów.

Zwiększenia wymagają także wydatki na działalność małych i średnich przedsiębiorstw, w tym na rozwój eksportu (zwłaszcza przez gwarancje i ubezpieczenia).        

Nastąpi wzrost nakładów na usługi publiczne, w tym związane z poprawą bezpieczeństwa publicznego. Istotnym działaniem wymagającym wzrostu nakładów będą prace nad informatyzacją/cyfryzacją gospodarki, administracji i szeroko zakrojonego funkcjonowania państwa.

Po 2020 r. ciężar finansowania inwestycji publicznych zostanie przeniesiony w większym stopniu na środki krajowe, zarówno publiczne jak i prywatne. Zadania dotychczas finansowane w ramach polityki spójności będą stopniowo realizowane z krajowych środków publicznych – zarówno z budżetu centralnego, jak i budżetów samorządowych, których rola wzrośnie.

Zakładane efekty

Oczekiwanym efektem realizacji strategii będzie wzrost zamożności Polaków oraz zmniejszenie liczby osób zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym.

Założono zwiększenie przeciętnego dochodu gospodarstw domowych do 76-80 proc. średniej Unii Europejskiej do 2020 r., a do 2030 r. zbliżenie do poziomu średniej UE, przy jednoczesnym dążeniu do zmniejszania dysproporcji w dochodach między poszczególnymi regionami. Poziom PKB na mieszkańca Polski mierzony parytetem siły nabywczej sięgnie 75-78 proc. średniej unijnej w 2020 r., a ok. 95 proc. w 2030 r. Założono, że odsetek osób zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym zmaleje do 20 proc. w 2020 r. i do 17 proc. w 2030 r. Zmniejszy się również rozwarstwienie dochodowe Polaków – wartość tzw. współczynnika Giniego (charakteryzującego zróżnicowanie dochodów) –  obniży się z 30,6 w 2015 r. do 30 w 2020 r. i 27 w 2030 r. (im mniejsza wartość współczynnika, tym mniejsze zróżnicowanie).

Zapewnieniu wysokiego i trwałego tempa wzrostu służyć będzie realizacja takich wskaźników, jak m.in.:

  • wzrost inwestycji do 25 proc. PKB,
  • wzrost udziału nakładów na B+R do 1,7 proc. PKB,
  • średnioroczne tempo wzrostu wartości eksportu towarów 7,2 proc.,
  • udział eksportu wyrobów wysokiej techniki w eksporcie ogółem 10 proc.

Zobacz także