Projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw, przedłożony przez ministra nauki i szkolnictwa wyższego.


Zaproponowano rozwiązania, które odciążą uczelnie publiczne i niepubliczne od obowiązków biurokratycznych, zwłaszcza sprawozdawczych oraz informacyjnych dotyczących składnia oświadczeń i stosowania skomplikowanych procedur odnoszących się do działalności uczelni.   Premier Beata Szydło w exposé zobowiązała się do odbiurokratyzowania uczelni oraz lepszego wykorzystania ich potencjału badawczego i naukowego do rozwoju kraju. Nowe rozwiązania mają także zapewnić sprawniejsze funkcjonowanie uczelni i podniesienie jakości kształcenia doktorantów.

Najważniejsze zmiany obejmują następujące obszary:

Funkcjonowanie uczelni i jednostek naukowych

Uproszczono rozwiązania dotyczące Krajowych Ram Kwalifikacji (KRK) dla szkolnictwa wyższego, przy równoczesnym zapewnieniu ich spójności z ustawą o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji. KRK zawierają opis kwalifikacji zdobytych w procesie kształcenia w danym kraju, który jest tak skonstruowany, że umożliwia ich porównanie z systemem kwalifikacji w innych państwach europejskich.

Zmodyfikowano kryteria stosowane przez Polską Komisję Akredytacyjną w procesie oceny jakości kształcenia i oceny działalności podstawowych jednostek organizacyjnych uczelni. Komisja nie będzie musiała weryfikować licznych warunków, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne, aby prowadzić studia na określonym kierunku, poziomie i profilu kształcenia. Ma się koncentrować na kwestiach merytorycznych związanych z oceną jakości kształcenia.

Przewidziano zapewnienie uczelniom większej autonomii w dziedzinie tworzenia programów kształcenia, w tym opisów efektów kształcenia.

Założono wydłużenie do końca grudnia 2017 r. okresu na dostosowanie profili i programów kształcenia studiów pierwszego stopnia (licencjat) na kierunkach utworzonych przed 1 października 2014 r.

Zlikwidowano obowiązek przeprowadzania zewnętrznego audytu projektów obejmujących badania naukowe lub prace rozwojowe (dla których wartość przyznanego dofinansowania z budżetu państwa przekracza 3 mln zł), jeżeli podlegają one audytowi na podstawie odrębnych przepisów. Oznacza to, że ten sam projekt nie będzie dwukrotnie audytowany.

Przewidziano zniesienie obowiązku rozliczania stypendiów naukowych dla wybitnych młodych naukowców.

Zaproponowano, aby liczba uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich była nie mniejsza niż liczba uczestników niestacjonarnych studiów doktoranckich w jednostce prowadzącej te studia. Zaproponowano także, aby liczba uczestników stacjonarnych studiów doktoranckich, którym przyznano stypendium doktoranckie, nie była mniejsza niż 50 proc. liczby uczestników tych studiów ogółem w danej jednostce. Rozwiązania te będą sprzyjać podniesieniu jakości studiów doktoranckich.

Zaplanowano zdjęcie z senatu uczelni obowiązku polegającego na wskazywaniu liczby miejsc na poszczególnych kierunkach studiów stacjonarnych na dany rok akademicki dla osób, dla których będzie to kolejny kierunek studiów stacjonarnych w uczelni publicznej.

Nowe przepisy znoszą także obowiązek: 1) przekazywania ministrowi nauki i szkolnictwa wyższego planu rzeczowo-finansowego oraz sprawozdania z wykonania tego planu przez uczelnie niepubliczne; 2) przekazywania ministrowi finansów planu rzeczowo-finansowego przez uczelnie publiczne; 3) informowania ministra nauki i szkolnictwa wyższego o podjęciu przez nauczyciela akademickiego (zatrudnionego w uczelni publicznej) dodatkowego zatrudnienia u pracodawcy prowadzącego działalność dydaktyczną lub naukowo-badawczą.

Zatrudnienie i awansowanie pracowników naukowych

Zmieniono zasady zatrudniania nauczycieli akademickich na stanowiskach profesora wizytującego i nadzwyczajnego. Osoba, która uzyskała stopień doktora w Polsce lub za granicą, a będzie chciała zatrudnić się na stanowisku profesora nadzwyczajnego lub wizytującego w polskiej uczelni, będzie musiała wykazać się istotnymi osiągnięciami w pracy naukowej, ale nie musi mieć 5. letniego doświadczenia w kierowaniu zespołem badawczym w innym państwie.

Poszerzono katalog placówek, w których bez zgody rektora będzie mógł się zatrudnić nauczyciel akademicki pracujący w uczelni publicznej. Będą to m.in. szkoły, placówki kształcenia ustawicznego i placówki artystyczne.

Odstąpiono od przeprowadzania postępowania konkursowego w przypadku awansowania nauczyciela akademickiego, a także w sytuacji przedłużenia zatrudnienia nauczyciela akademickiego nawiązanego na podstawie minowania, jeśli jego poprzednie zatrudnienie trwało nie krócej niż 3 lata.

Ocena okresowa nauczycieli akademickich i pracowników naukowych

Zmieniono częstotliwość dokonywania ocen okresowych nauczycieli akademickich  zatrudnionych w uczelniach.

Obecnie nauczyciele akademiccy z tytułem profesora, zatrudnieni w uczelni na podstawie mianowania, oceniani są nie rzadziej niż raz na 4 lata, a pozostali nauczyciele akademiccy – nie rzadziej niż raz na 2 lata. Po zmianach wszyscy nauczyciele akademiccy będą oceniani nie rzadziej niż raz na 4 lata.

Rozwiązanie to ma dotyczyć także pracowników naukowych zatrudnionych w instytutach naukowych Polskiej Akademii Nauk oraz pracowników naukowych i badawczo-technicznych zatrudnionych w instytutach badawczych.

Sprawy studenckie

Postanowiono, że kandydaci na studia stacjonarne w uczelni publicznej lub studenci przenoszący się z innej uczelni, nie będą musieli składać oświadczeń o kontynuowaniu lub ukończeniu studiów na innych kierunkach studiów stacjonarnych w uczelni publicznej.

Ułatwiono procedurę uzyskania stypendium socjalnego przez studenta, który bezpośrednio przed uzyskaniem pełnoletniości pozostawał w pieczy zastępczej i nie utrzymywał kontaktów z rodzicami. W praktyce student pochodzący np. z rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, przy ubieganiu się o stypendium socjalne nie będzie musiał wykazywać dochodów rodziców lub opiekunów. 

Możliwe będzie przyznawanie stypendium rektora studentom pierwszego roku – laureatom lub finalistom olimpiad o zasięgu ogólnopolskim, nawet jeśli nie były one  związane z kierunkiem studiów przez nich wybranym. Np. laureat olimpiady z języka obcego, który nie rozpocznie studiów na kierunku filologicznym, ale podejmie studia na kierunku z obszaru nauk ścisłych, będzie mógł się ubiegać o stypendium.

Doprecyzowano, że okresami w których nie wpłaca się rat kredytów studenckich są nie tylko urlopy, ale także przerwy w odbywaniu studiów udzielone zgodnie z regulaminem, np. okresy zwolnienia doktoranta z obowiązku uczestniczenia w zajęciach związanych z odbywaniem studiów doktoranckich ze względu na konieczność prowadzenia długo trwających badań naukowych.

Przyjęto rozwiązania ułatwiające monitorowanie karier zawodowych absolwentów wszystkich uczelni. Uczelnia będzie mogła dysponować – obok imienia, nazwiska i adresu do korespondencji – także adresem poczty elektronicznej absolwenta. Ułatwi to utrzymywanie kontaktu z absolwentem.

Ustawa ma obowiązywać od 1 października 2016 r. z wyjątkiem części przepisów dotyczących kwestii finansowych, które powinny wejść w życie 1 stycznia 2017 r.


Zobacz także