Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców, przedłożony przez ministra rozwoju i finansów.


Projekt ustawy zmieniający osiemnaście ustaw stanowi element pakietu ułatwień dla przedsiębiorców „100 zmian dla firm”, który jest pierwszym etapem realizacji „Planu na rzecz odpowiedzialnego rozwoju”, przyjętego przez rząd 16 lutego 2016 r.

Uproszczenie i poprawa warunków prawnych wykonywania działalności gospodarczej oraz zwiększenie konkurencyjności naszej gospodarki – jest zasadniczym celem przygotowanej ustawy. Cel ten zostanie osiągnięty dzięki redukcji niektórych obowiązków administracyjnych, wprowadzeniu regulacji wspierających rozwój przedsiębiorczości i zwiększających efektywność pracy, usprawnieniu procesu inwestycyjnego oraz zmniejszeniu uciążliwości kontroli działalności gospodarczej. Nowe przepisy gwarantują bardziej stabilne prawo.  

Konkretne rozwiązania są korzystne zwłaszcza dla małych i średnich firm. Oszczędności dla przedsiębiorców i obywateli, wynikające z mniejszych obciążeń administracyjnych, powinny wynieść ok. 230 mln zł w pierwszym roku obowiązywania ustawy.

Najważniejsze proponowane zmiany

Prawo o swobodzie działalności gospodarczej

Przewidziano rozwiązania, które będą chronić przedsiębiorców przed ponoszeniem konsekwencji wynikających ze zmiany wykładni przepisów – bez zmiany samych przepisów. 

Oznacza to, że przedsiębiorcy, którzy nie wystąpili o interpretację indywidualną przepisów mają mieć taką samą ochronę, jaką daje posiadanie takiej interpretacji – o ile stosowali się do utrwalonej (dominującej) praktyki interpretacyjnej. W tej sytuacji nie będą ponosili ryzyka obciążenia daninami publicznymi, sankcjami administracyjnymi i finansowymi lub karami w przypadku zmiany wykładni przepisów. Wprowadzono także instytucję „objaśnień podatkowych”, czyli ogólnych, praktycznych wyjaśnień przepisów podatkowych, napisanych prostym językiem, wydawanych przez ministra właściwego do spraw finansów.

Nowe rozwiązania realizują zapis art. 2 konstytucji (Polska jest demokratycznym państwem prawa, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej), który tworzy „klauzulę pewności prawa”.

Przewidziano rozwiązanie, zgodnie z którym organy kontroli powinny planować i przeprowadzać kontrole po uprzednim ustaleniu prawdopodobieństwa naruszenia prawa. Tzw. analiza ryzyka (dokument wewnętrzny administracji), powinna wykazać obszary, w których ryzyko naruszenia przepisów jest największe. Regulacja ta ma ograniczyć liczbę i zakres kontroli przedsiębiorców, u których występuje niewielkie ryzyko naruszeń przepisów lub nie stwierdzono wcześniej takich naruszeń.

Możliwe też będzie przeprowadzanie wspólnych kontroli przez organy administracji publicznej, w przypadku gdy przedsiębiorca wystąpił lub wyraził na to zgodę. Wprowadzono też zakaz przeprowadzenia ponownej kontroli przez dany organ, jeśli ma ona dotyczyć obszaru objętego uprzednio zakończoną kontrolą, przeprowadzoną przez ten sam organ. Zobowiązano organy kontroli do zamieszczania na swoich stronach internetowych informacji o procedurach kontrolnych.

Wprowadzono możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie kontroli.

Prawo pracy

Złagodzono wymogi prawa pracy wobec małych przedsiębiorców. Firmy zatrudniające mniej niż 50 pracowników zostaną zwolnione z obowiązku ustalania regulaminu wynagradzania i regulaminu pracy oraz tworzenia Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Obecnie obowiązek ten nie dotyczy firm zatrudniających poniżej 20 pracowników. Nowe rozwiązanie powinno zachęcić przedsiębiorców do zwiększenia zatrudnienia (zawierania umów o pracę), bo nie będzie  skutkować obowiązkiem ustalania regulaminów i tworzenia ZFŚS.

Wydłużono i ujednolicono terminy odwołań do sądu pracy. Wydłużono z 7 do 21 dni termin na wniesienie przez pracownika odwołania do sądu od wypowiedzenia umowy o pracę. Wydłużono z 14 do 21 dni termin na złożenie odwołania od rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia oraz termin na żądanie nawiązania umowy o pracę. Obecne terminy są zbyt krótkie na prawidłowe sformułowanie pozwu. Nowe, ujednolicone terminy mają zmniejszyć ryzyko pomyłki, której skutki są szczególnie dotkliwe dla pracowników. Powinny też zwiększyć zaufanie przedsiębiorców i pracowników do prawa. Rozwiązanie to realizuje postulaty zgłoszone przez Radę Dialogu Społecznego.

Prawo finansowe

Podniesiono – z 1,2 do 2 mln euro – roczny limit przychodów netto (ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych), do którego podatnicy podatku PIT mogą prowadzić podatkowe księgi przychodów i rozchodów.  Oznacza to odciążenie małych i średnich firm od uciążliwych obowiązków administracyjno-finansowych. Przedsiębiorcy powinni zaoszczędzić na obsłudze księgowej, bo koszty prowadzenia pełnej księgowości mogą być nawet pięciokrotnie wyższe niż koszt prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Roczne oszczędności przedsiębiorców z tego tytułu mogą sięgnąć 190 mln zł. Spodziewany jest też wzrost przychodów netto u przedsiębiorców, którzy limitowali je, aby uniknąć prowadzenia ksiąg podatkowych.

Zwiększono – ze 150 do 250 tys. euro – maksymalny roczny próg przychodów uprawniający do korzystania z opodatkowania działalności gospodarczej w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Rozwiązanie to zmniejszy obciążania administracyjne związane z wypełnianiem obowiązków podatkowych – ewidencja w ryczałcie jest uproszczona i mniej pracochłonna dla przedsiębiorcy.

Prawo budowlane

Zwolniono niektóre roboty budowlane z pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Nie trzeba będzie zgłaszać budowy m.in.: parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m kw.; suszarni kontenerowych o powierzchni  zabudowy do 21 m kw; instalacji klimatyzacyjnych, przydomowych basenów i oczek wodnych do 50 m kw.; zjazdów z dróg powiatowych i gminnych oraz zatok parkingowych na tych drogach. Jeśli chodzi o budowę zjazdów z dróg krajowych i wojewódzkich oraz zatok parkingowych na tych drogach, a także niektóre wiaty – to zamiast pozwoleń będą wymagane zgłoszenia. 

Skrócono – z 30 do 21 dni – termin na wniesienie sprzeciwu do zgłoszeń budowy.  Jeśli organ nie wypowie się w ciągu 21 dni, to inwestor będzie mógł uznać, że nie wyraził sprzeciwu (tzw. milcząca zgoda). Jednocześnie przed tym terminem organ będzie mógł wydać zaświadczenie inwestorowi o niezgłoszeniu sprzeciwu. Powinno to przyspieszyć rozpoczęcie procesu inwestycyjnego.

Doprecyzowano przepisy dotyczące instytucji istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę.

Wskazano, że nie jest istotnym odstąpieniem od projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę – zmiana wysokości, szerokości lub długości obiektu budowlanego nie będącego obiektem liniowym, jeżeli odstąpienie nie przekracza 2 proc. przy spełnieniu innych oczywistych warunków (m.in. nie zwiększa zakresu obszaru odziaływania obiektu, nie narusza przepisów techniczno-budowlanych). Regulacja taka uprości i usprawni proces budowlany.

Wprowadzono możliwość korzystania z tymczasowego obiektu budowlanego do czasu uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, jednocześnie wydłużając termin jego użytkowania ze 120 do 180 dni. Obecnie, po upływie terminu na użytkowanie, obiekt tymczasowy musi być rozebrany, czyli nie może być dalej wykorzystywany.

Prawo dotyczące dozoru technicznego

Przewidziano umarzanie, odraczanie i rozkładanie na raty należności przypadających Urzędowi Dozoru Technicznego i Transportowemu Dozorowi Technicznemu (pobierają opłaty za wykonywane czynności techniczne). Rozwiązanie to będzie szczególnie korzystne dla przedsiębiorców, którzy nie mogą uregulować swoich zobowiązań wobec UDT i TDT np. z powodu choroby, utraty płynności finansowej firmy, opóźnień w otrzymywaniu opłatności od klientów.

Zaproponowano zniesienie obowiązku badań technicznych poprzedzających wydanie decyzji zezwalających na eksploatację urządzenia w przypadku zmiany eksploatującego. Wprowadzono możliwość – jednorazowej – naprawy lub modernizacji urządzenia technicznego – bez obowiązku posiadania przez naprawiającego lub modernizującego, uprawnienia do naprawy lub modernizacji takiego urządzenia oraz materiałów i elementów do ich wytwarzania.

Prawo ochrony środowiska

Zwolniono z obowiązku przeprowadzania kampanii edukacyjnej przedsiębiorców, którzy w danym roku kalendarzowym wprowadzili do obrotu produkty w opakowaniach o łącznej masie opakowań do 1 tony.

Podmioty korzystające ze środowiska, w tym przedsiębiorców, zwolniono z obowiązku składania sprawozdań, gdy roczna opłata za korzystanie ze środowiska nie przekroczy 100 zł (chodzi o każdy rodzaj korzystania ze środowiska).

Nowe regulacje powinny wejść w życie 1 stycznia 2017 r., z wyjątkiem części rozwiązań, które mają obowiązywać w innych terminach.

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw, przedłożony przez ministra energii.

Projekt nowelizuje ustawę o biokomponentach i biopaliwach ciekłych. Przewidziano w nim ograniczenie kosztów realizacji Narodowego Celu Wskaźnikowego (NCW), ponoszonych przez producentów i importerów paliw. Do ustawy wprowadzono również rozwiązanie wdrażające dyrektywę 2015/1513/WE, które dotyczy poziomu ograniczenia emisji gazów cieplarnianych dla biokomponentów, które mogą być zaliczane do realizacji NCW.

Narodowy Cel Wskaźnikowy – określa minimalny udział biokomponentów i innych paliw odnawialnych w ogólnej ilości paliw ciekłych i biopaliw ciekłych, zużywanych w transporcie w ciągu roku kalendarzowego (liczony wg wartości opałowej).

Po zmianach przepisów, w 2017 r. poziom NCW wyniesie 7,1 proc. (zostanie obniżony z 7,8 proc.). Korekta ta nie wpłynie negatywnie na zapotrzebowanie na biokomponenty, a w efekcie na zapotrzebowanie na surowce rolne wykorzystywane do ich produkcji. Przyczyni się natomiast do zmniejszenia kosztów realizacji Narodowego Celu Wskaźnikowego o ok. 160 mln zł.

W znowelizowanych przepisach zmieniono również sposób określania przez rząd poziomów NCW na kolejne lata. Rada Ministrów co 4 lata (do 15 czerwca danego roku) będzie określać w rozporządzeniu Narodowe Cele Wskaźnikowe na kolejne 8 lat, uwzględniając możliwości surowcowe i wytwórcze branży paliwowej oraz przepisy Unii Europejskiej. Po raz pierwszy rząd określi w akcie wykonawczym NCW na kolejne 8 lat – do 15 czerwca 2019 r.

Ustalono też, że wysokość NCW wyniesie: w 2017 r. – 7,1 proc; w 2018 r. – 7,5 proc.; w 2019  r.– 8,0 proc. i w 2020 – 8,5 proc.

Przyjęto też, że biokomponenty (zaliczane do realizacji NCW) będą musiały spełnić kryterium ograniczenia emisji gazów cieplarnianych na poziomie 50 proc. dopiero od 1 stycznia 2018 r. Do końca 2017 r. ma być zachowany poziom dotychczasowy, tj. co najmniej 35 proc. Rozwiązanie to poprawi konkurencyjność krajowych wytwórców biokomponentów i jest zgodne z przepisami unijnymi.

Znowelizowana ustawa ma obowiązywać od 1 stycznia 2017 r., z wyjątkiem części regulacji, które wejdą w życie w innym terminie.


Zobacz także