Projekt ustawy o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych, przedłożony przez ministra środowiska.


Zaproponowano rozwiązania, które przyczynią się do istotnego ograniczenia emisji do atmosfery niektórych fluorowanych gazów cieplarnianych i substancji zubożających warstwę ozonową, wykorzystywanych w sektorach chłodnictwa i klimatyzacji, ochrony przeciwpożarowej i elektroenergetyki.

Fluorowane gazy cieplarniane –  wciąż stosowane jako czynniki chłodnicze, środki spieniające i gaśnicze, gazy pędne w aerozolach oraz rozpuszczalniki –  charakteryzują się wyjątkowo wysokim współczynnikiem globalnego ocieplenia, nawet kilka tysięcy razy większym niż CO2 i długim okresem przebywania w atmosferze. To powoduje, że ich emisja znacząco wpływa na globalne ocieplanie się klimatu.

Przygotowanie nowych regulacji było konieczne przede wszystkim ze względu na rozporządzenia wspólnotowe (1005/2009 i 842/2006) oraz 12 rozporządzeń wykonawczych Komisji Europejskiej do tych rozporządzeń. Zasadniczo przepisy rozporządzeń wspólnotowych i wykonawczych są stosowane bezpośrednio w państwach unijnych, jednak część z nich wymaga odzwierciedlenia w przepisach krajowych.

Zgodnie z regulacjami wspólnotowymi, ograniczenie szkodliwych emisji ma następować m.in. przez: 1) kontrolę szczelności urządzeń i systemów ochrony przeciwpożarowej zawierających te substancje i gazy; 2) odzysk substancji zubożających warstwę ozonową oraz fluorowanych gazów cieplarnianych z urządzeń, systemów ochrony przeciwpożarowej oraz gaśnic i systemów klimatyzacji w niektórych pojazdach silnikowych, 3) zakazy wprowadzania, z pewnymi wyjątkami, do obrotu substancji, produktów i urządzeń zawierających substancje zubożające warstwę ozonową.

Proponowana ustawa wdraża wymogi unijne określając:

  • obowiązki podmiotów prowadzących działalność związaną ze stosowaniem substancji zubożających warstwę ozonową oraz fluorowanych gazów cieplarnianych, a także z obrotem tymi substancjami i gazami oraz produktami, urządzeniami, gaśnicami i systemami zawierającymi te środki; chodzi także o obowiązki podmiotów, które użytkują produkty, urządzenia gaśnicze i systemy zawierające te substancje lub gazy;
  • zadania organów i jednostek właściwych w sprawach substancji zubożających warstwę ozonową oraz fluorowanych gazów cieplarnianych oraz postępowania z produktami, urządzeniami, systemami ochrony przeciwpożarowej i gaśnicami, a także systemami klimatyzacji w niektórych pojazdach silnikowych, zawierającymi te substancje lub gazy;
  • wysokość opłat za wykonywanie czynności przez jednostkę certyfikującą personel i  jednostkę certyfikującą przedsiębiorców;
  • sankcje za naruszenie przepisów dotyczących substancji zubożających warstwę ozonową i fluorowanych gazów cieplarnianych oraz produktów, urządzeń, systemów ochrony przeciwpożarowej i gaśnic, jak też systemów klimatyzacji w niektórych pojazdach silnikowych zawierających te środki.

W projekcie ustawy określono, że podmioty wprowadzające do Polski produkty, urządzenia, systemy ochrony przeciwpożarowej i gaśnice zawierające fluorowane gazy cieplarniane, a także pojemniki je zawierające – będą musiały umieszczać na nich etykiety w języku polskim. Umożliwi to identyfikację towarów wprowadzanych na polski rynek zawierających te gazy.

Przewidziano także utworzenie Centralnego Rejestru Operatorów Urządzeń i Systemów Ochrony Przeciwpożarowej. Gromadzone w nim będą – w postaci dokumentów elektronicznych – Karty Urządzeń, Karty Systemów Ochrony Przeciwpożarowej oraz dane zawarte w tych kartach. Karty będą sporządzane oddzielnie dla urządzeń i systemów zawierających substancję zubożającą warstwę ozonową  lub fluorowany gaz cieplarniany.

Rejestr umożliwi identyfikację urządzeń i systemów ochrony przeciwpożarowej oraz ich operatorów, a także rodzaju i ilości substancji zubożającej warstwę ozonową lub fluorowanego gazu cieplarnianego, zawartych w urządzeniu lub systemie. Rejestr będzie zawierał też informacje dotyczące instalacji, konserwacji i serwisowania urządzenia lub systemu, a także kontroli wycieków oraz odzysku tych substancji lub gazów z urządzeń i systemów ochrony przeciwpożarowej.

Zgodnie z projektem ustawy, personel, który wykonuje określone czynności w stosunku do urządzeń chłodniczych i klimatyzacyjnych, pomp ciepła i systemów ochrony przeciwpożarowej, w których wykorzystywane są fluorowane gazy cieplarniane i ich odzysk – będzie musiał posiadać odpowiedni certyfikat. Projekt przewiduje także certyfikat dla przedsiębiorców. Obydwa certyfikaty będą wydawane bezterminowo.

W projekcie ustawy uregulowano także kwestie sprawozdawczości w odniesieniu do substancji zubożających warstwę ozonową oraz fluorowanych gazów cieplarnianych.

Na podmioty przywożące ww. składniki do Polski oraz je wywożące z naszego kraju nałożono obowiązek przekazywania do wyspecjalizowanej jednostki rocznych sprawozdań (jako formularzy w postaci elektronicznej). Wyspecjalizowaną jednostką jest Instytut Chemii Przemysłowej im. prof. Ignacego Mościckiego w Warszawie.

Przyjęto, że obowiązek przekazywania rocznych sprawozdań dotyczyć będzie także podmiotów stosujących te substancje i gazy z uwzględnieniem ich stosowania w produkcji, instalacji, serwisowaniu lub konserwacji urządzeń i systemów ruchomych, gaśnic oraz systemów klimatyzacji w niektórych pojazdach silnikowych, a także prowadzących ich odzysk, recykling, regenerację lub niszczenie (w rozumieniu przepisów wspólnotowych).

Ponadto, obowiązek przekazywania sprawozdań ma dotyczyć podmiotów przywożących do Polski produkty, stacjonarne i ruchome urządzenia oraz systemy ochrony przeciwpożarowej, gaśnice, a także systemy klimatyzacji w niektórych pojazdach silnikowych, zawierające substancje i gazy. Sprawozdawczość obejmie również podmioty wywożące z naszego kraju takie produkty, urządzenia i systemy.

Zgodnie z projektem, kontrolę przestrzegania ustawy i rozporządzeń wspólnotowych sprawować będą organy: Inspekcji Ochrony Środowiska, Państwowej Straży Pożarnej, a także Minister Obrony Narodowej lub organy przez niego wskazane. Proponuje się także, aby organy celne były zobowiązane do przedkładania ministrowi środowiska sprawozdania o ilości zatrzymanej substancji zubożającej warstwę ozonową oraz terminie przekazania jej do unieszkodliwiania.

Założono, że w przypadkach naruszeń przepisów wspólnotowych i krajowych będą stosowane kary pieniężne.

Administracyjne kary pieniężne mają się mieścić w przedziale od 3 tys. zł (np. za nieterminowe przekazanie sprawozdań lub ich kopii) do 30 tys. zł (np. za wprowadzenie do obrotu systemu ochrony przeciwpożarowej i gaśnic zawierających perfluorowęglowodory). Kary te będzie wymierzał, w drodze decyzji administracyjnej, wojewódzki inspektor ochrony środowiska albo właściwy organ Państwowej Straży Pożarnej, w zakresie swoich kompetencji. Kary powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Nowa ustawa zastąpi regulację z 2004 r. i ma wejść w życie po 14 dniach od daty ogłoszenia w Dzienniku ustaw, z wyjątkiem części regulacji, które będą obowiązywać po upływie 6 miesięcy.


Zobacz także