Projekt ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności gruntów

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności gruntów, przedłożony przez ministra inwestycji i rozwoju.        


Z mocy prawa – 1 stycznia 2019 r. – prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych budynkami mieszkalnymi zostanie przekształcone w prawo własności na rzecz dotychczasowych użytkowników wieczystych. Chodzi o wsparcie obywateli w uzyskaniu prawa własności nieruchomości gruntowej wykorzystywanej na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych (domki jednorodzinne, mieszkania w budynkach wielolokalowych, w których co najmniej połowa lokali to lokale mieszkalne).

Nowe rozwiązania obejmą ponad 2,5 mln obywateli (użytkowników wieczystych zamieszkujących w budynkach mieszkalnych położonych na gruntach publicznych, będących własnością Skarbu Państwa i samorządu terytorialnego).

Obecnie do przekształcenia udziałów w użytkowaniu wieczystym w prawo własności gruntu, niezbędna jest – co do zasady – zgoda wszystkich właścicieli lokali w tym budynku. Brak takiej zgody, choćby jednego właściciela mieszkania, blokuje nabycie prawa własności gruntu przez pozostałych mieszkańców, którzy często kierują taką sprawę do sądu. To z kolei wydłuża proces przekształceń, powoduje niezadowolenie właścicieli lokali oraz dodatkowe obciążenie administracji i sądów. Dodatkowo, postępowanie sądowe nie gwarantuje, że dojdzie do przekształcenia. Jednocześnie gdy część właścicieli lokali złoży odwołania od aktualizacji opłaty rocznej, to czasami dochodzi do sytuacji, że w tym samym budynku  opłaty roczne płacone za grunt pod tym budynkiem, są w różnej wysokości, co powoduje spory sąsiedzkie i poczucie niesprawiedliwości. 

Według nowych przepisów zamiast obecnych rocznych opłat za użytkowanie wieczyste przyszli właściciele gruntów będą płacić roczne opłaty przekształceniowe – przez 20 lat od dnia przekształcenia. Ich wysokość będzie równa opłacie rocznej za użytkowanie wieczyste, jaka obowiązywałaby w dniu przekształcenia (np. 1 stycznia 2019 r.). Roczna opłata przekształcenia ma być wnoszona do 31 marca każdego roku (będzie można wystąpić o jej rozłożenie na raty płatne w ciągu roku). Ze względu na długi okres wznoszenia opłaty przekształceniowej będzie ona waloryzowana. Waloryzacji będzie można dokonać z urzędu lub na wniosek nowego właściciela – nie częściej niż raz na 3 lata.

Aby uniknąć waloryzacji będzie można wpłacić wszystkie 20 opłat jednorazowo (opłata łączna) – będzie można zgłosić ten zamiar w każdym czasie trwania obowiązku wznoszenia opłat. Po przekształceniu właściciel lokalu uzyska udział we własności gruntu w takiej wysokości, w jakiej przysługiwał mu udział w użytkowaniu wieczystym.

Organy reprezentujące dotychczasowych właścicieli nieruchomości (np. starostowie) będą wydawały – zaświadczenia potwierdzające przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności gruntu. Termin na wydawanie zaświadczenia o przekształceniu z urzędu ma wynosić nie dłużej niż 12 miesięcy, a na wniosek nowego właściciela gruntu –  4 miesiące. Zaświadczenia będą stanowić podstawę wpisu do księgi wieczystej prawa własności gruntu nabytego z mocy ustawy. Za wpisy nie będą pobierane opłaty sądowe.

Przewidziano także możliwość udzielania bonifikaty od rocznych opłat przekształceniowych. Dotychczasowi właściciele gruntów, tj. Skarb Państwa i gminy będą mogli udzielać bonifikaty w spłacie rocznej opłaty przekształceniowej. System bonifikat obejmie osoby fizyczne będące właścicielami budynków jednorodzinnych albo mieszkań w budynkach wielolokalowych lub spółdzielnie mieszkaniowe.

Przyjęto, że rady gmin, powiatów lub sejmiki województw będą decydowały (w uchwale) o wysokości bonifikaty i warunkach jej udzielenia, jeśli grunt będzie własnością samorządu terytorialnego, w przypadku własności Skarbu Państwa – decyzje będą podejmować wojewodowie (w zarządzeniu).

Bonifikata ustawowa będzie przysługiwać tylko wtedy, gdy cała należność zostanie zapłacona jednorazowo (opłata łączna) i gdy budynek będzie stał na gruncie Skarbu Państwa. W praktyce jeśli budynek będzie stał na gruncie Skarbu Państwa, a osoba fizyczna (właściciel budynku jednorodzinnego albo mieszkania w budynku wielolokalowym) lub spółdzielnia mieszkaniowa, zdecydują się zapłacić całą opłatę przekształceniową jednorazowo w pierwszym roku –  to otrzymają 60 proc. bonifikatę. W kolejnych latach wysokość bonifikaty będzie malała o 10 proc.

Zaproponowano również, aby osoby, którym przysługują spółdzielcze prawa do lokali mieszkalnych, korzystały z bonifikaty udzielonej spółdzielniom mieszkaniowym w formie ulgi w opłatach z tytułu udziału w kosztach eksploatacji budynków. Wysokość ulgi będzie odpowiadać wysokości bonifikaty od opłaty przekształceniowej, udzielonej spółdzielni mieszkaniowej, proporcjonalnie do powierzchni lokali mieszkalnych.

Z nowych rozwiązań skorzystają ci którzy dzisiaj płacą za użytkowanie wieczyste, tj. właściciele mieszkań w blokach i właściciele domów jednorodzinnych oraz spółdzielnie mieszkaniowe, a także właściciele lokali użytkowych (handlowych i usługowych). Przekształcony zostanie także grunt zabudowany tzw. infrastrukturą towarzyszącą, np. budynkami gospodarczymi, garażami (o ile będą położone na gruntach zabudowanych budynkami mieszkalnymi).

Największą korzyścią dla właścicieli lokali w budynkach wielolokalowych będzie przewidywalność wysokości opłaty przekształceniowej, która zastąpi zmienną, a często gwałtownie rosnącą opłatę za użytkowanie wieczyste. Właściciele mieszkań w budynkach wielorodzinnych uzyskają mocniejsze prawo do gruntu pod budynkiem – prawo własności.

Ustawa ma wejść w życie po 30 dniach od daty ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.


Zobacz także