Ocena przygotowań w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej w Polsce za 2013 r.

Rada Ministrów przyjęła dokument „Ocena przygotowań w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej w Polsce za 2013 r.”, przedłożony przez Szefa Obrony Cywilnej Kraju.


Jest to już piąty dokument, który stanowi kontynuację poprzednich opracowań. W  latach 2009–2012 przedstawiano dokument pt.: „Ocena stanu przygotowania obrony cywilnej w Polsce”.

Obecny materiał przygotowano na podstawie informacji przekazanych przez wydziały bezpieczeństwa i zarządzania kryzysowego urzędów wojewódzkich.

Z dokumentu wynika, że konieczne są zmiany w systemie prawnym odnoszącym się do obrony cywilnej. Przede wszystkim powinna powstać jedna ustawa regulująca kompleksowo zagadnienia dotyczące ochrony ludności, w tym obrony cywilnej. W nowym akcie prawnym powinien być wskazany nowy sposób realizacji przez państwo zadań z zakresu obrony cywilnej, o których mowa w Protokole Dodatkowym z 12 sierpnia 1949 r. do Konwencji Genewskich, dotyczącym ochrony ofiar międzynarodowych konfliktów zbrojnych. W nowym postępowaniu należałoby także stosować sprawdzone w codziennej praktyce rozwiązania, wykorzystywane przez organizacje ratownicze oraz inne instytucje współpracujące z systemem ratowniczym.

W 2013 r. na zadania obrony cywilnej wydano 24 517,48 tys. zł. Oznacza to spadek wydatków na obronę cywilną w województwach w stosunku do 2011 r. i 2012 r. odpowiednio o: 2.993,52 tys. zł. i 2.769,52 tys. zł. Sprawne wykonywanie zadań w tym obszarze wymaga zwiększenia nakładów.

Z analizy danych wynika, że w latach 2011-2013 wydatki na obronę cywilną były zróżnicowane: najmniejsze odnotowano w województwach: wielkopolskim, warmińsko-mazurskim, opolskim, a największe w województwach: pomorskim i małopolskim.

W dokumencie omówiono m.in. następujące zagadnienia
 

System wykrywania, ostrzegania i alarmowania

Obecny system ostrzegania ludności o zagrożeniach spełnia swoją podstawową rolę, choć jest przestarzały. Jego utrzymanie wymaga coraz większych nakładów finansowych.

Docelowo należy dążyć do unowocześnienia istniejących rozwiązań technicznych, co powinno zwiększyć bezpieczeństwo obywateli oraz poprawić skuteczność powiadamiania i alarmowania o zagrożeniach. Uzasadnione jest podjęcie działań zmierzających do stworzenia ogólnopolskiego, nowoczesnego systemu ostrzegania i alarmowania ludności, a także wskazanie potrzeb dotyczących modernizacji istniejącego systemu oraz zakresu i kosztów jej przeprowadzenia.

W 2013 r. dokonano przede wszystkim wdrożenia i upowszechnienia nowych sygnałów alarmowych i  przestrojenia syren, zgodnie z wymogami rozporządzenia z 7 stycznia 2013 r. w sprawie systemów wykrywania skażeń i powiadamiania o ich występowaniu oraz właściwości organów w tych sprawach.

Budownictwo ochronne

Konieczna jest rzetelna analiza i weryfikacja zasobów budownictwa ochronnego w celu określenia ich faktycznej liczby, stanu technicznego oraz możliwości wykorzystania w warunkach zagrożenia. Niezbędne jest też podjęcie działań służących utrzymaniu istniejących budowli ochronnych, tak aby powstrzymać ich degradację.

W 2013 r. wydatki na utrzymanie, konserwację oraz finansowanie budowli ochronnych zwiększyły się o ponad 50 tys. zł w porównaniu z 2012 r. i wyniosły 287478,8 zł. Jednak w stosunku do 2011 r. odnotowano spadek wydatkowania o ok. 50 proc.

Zaopatrzenie formacji obrony cywilnej

W celu zapewnienia odpowiedniego potencjału do realizacji zadań w zakresie ochrony ludności należy konsekwentnie wdrażać rozwiązania zmierzające do szerokiego wykorzystywania zasobów krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego oraz ochotniczych straży pożarnych, nie wchodzących aktualnie do tego systemu, jako kluczowych formacji wykonujących zadania na rzecz ochrony ludności w czasie pokoju i gotowych do ich wykonywania w czasie wojny. Przygotowany normatyw – w zakresie zaopatrywania organów i formacji obrony cywilnej w sprzęt, środki techniczne i umundurowanie niezbędne do wykonywania zadań obrony cywilnej – uwzględnia to rozwiązanie.

Baza magazynowa

Istnieje potrzeba utworzenia Centralnej Bazy Magazynowej (CBM), która mogłaby wspierać władze lokalne i służby ratownicze podczas prowadzenia działań w sferze ochrony ludności na terenie kraju i poza jego granicami. Rolą CBM byłoby zapewnienie np. magazynowania sprzętów: przeciwpowodziowego, do dekontaminacji (czyli usuwania i niszczenia substancji szkodliwych), kwatermistrzowskiego.

Sprzęt obrony cywilnej

W 2013 r. na zakup sprzętu obrony cywilnej przeznaczono ponad 6 mln zł. Środki te pochodziły głównie z budżetów: wojewodów, samorządów i dotacji celowych. Przeznaczono je przede wszystkim na zakup sprzętów: przeciwpowodziowego (ok. 1,06 mln zł); do ostrzegania i alarmowania (ok. 1,6 mln zł); przeciwpożarowego (ok. 1,04 mln zł); kwatermistrzowskiego (ok. 0,42 mln zł); saperskiego (ok. 0,2 mln zł).

Jednocześnie trwa proces sukcesywnego wycofywania z magazynów obrony cywilnej  sprzętu, który utracił parametry eksploatacyjno-techniczne.

Punkty likwidacji skażeń

Przede wszystkim niezbędna jest weryfikacja przez organy obrony cywilnej przewidywanych potrzeb dotyczących zapewnienia punktów likwidacji skażeń. Z przeprowadzonych analiz wynika, że możliwości funkcjonalne takich punktów są niewystarczające w stosunku do przewidywanych potrzeb.

Planowanie

Pozytywnie należy ocenić proces opracowywania nowych planów obrony cywilnej. Plany te są spójne z innymi dokumentami planistycznymi na terenie województwa. Tryb  opracowywania tych planów zapewnia możliwość ich stałej weryfikacji i doskonalenia.

Ochrona ujęć i urządzeń wodnych

W 2013 r. liczba wodociągów w kraju wzrosła o 176, natomiast o 1033 zmalała ilość studni awaryjnych. Zwiększyła się liczba wodociągów wyposażonych w zespoły prądotwórcze (o 150) i studni awaryjnych z możliwością zasilania z zespołów prądotwórczych (o 41). Świadczy to o systematycznym doposażeniu przez samorząd stacji wodociągowych w urządzenia umożliwiające wydobycie wody w sytuacjach awaryjnych.

W analizie z 2013 r. wskazano na potrzebę budowy w kraju 2043 studni awaryjnych, co oznacza, wzrost zapotrzebowania o 29 studni w stosunku do 2012 r. Największe potrzeby zgłosiły województwa: małopolskie i podkarpackie.

Konieczne jest szczegółowe uregulowanie zasad zapewnienia dostaw wody pitnej dla ludności i wody do urządzeń do likwidacji skażeń.

Szkolenia

W 2013 r. w 16 przedsięwzięciach szkoleniowych z zakresu ochrony ludności i obrony cywilnej, organizowanych na szczeblu centralnym, uczestniczyły 472 osoby.

Z dokumentu wynika, że należy kontynuować działania służące korelacji ćwiczeń obrony cywilnej z ćwiczeniami ratowniczymi i zarządzania kryzysowego. Konieczny jest też bieżący nadzór szefa Obrony Cywilnej Kraju nad ćwiczeniami obrony cywilnej szczebla wojewódzkiego. Należy również nadal organizować szkolenia na instruktorów obrony cywilnej, a następnie wykorzystywać tę kadrę do szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony ludności.


Zobacz także