Posiedzenie Rady Europejskiej: Walka z COVID-19 oraz stan negocjacji w sprawie nowego modelu relacji UE-Wielka Brytania


Flaga UE.

Szefowie unijnych państw i rządów omówią w Brukseli m.in. sytuację epidemiologiczną na kontynencie, poruszą kwestię stanu negocjacji dotyczących nowego modelu relacji UE z Wielką Brytanią oraz przeprowadzą strategiczną dyskusję w sprawie stosunków UE-Afryka. Spotkanie przywódców UE odbędzie się w dniach 15-16 października. Ze względu na kwarantannę premiera Mateusza Morawieckiego na posiedzeniu Rady Europejskiej stanowisko Polski będzie prezentował – z upoważnienia premiera – szef czeskiego rządu Andrej Babisz.

Polskie upoważnienie dla premiera Andreja Babisza

Szef czeskiego rządu zastąpi w Brukseli premiera Mateusza Morawieckiego. Powodem jest kwarantanna, na której przebywa Prezes Rady Ministrów. Jest to podobna sytuacja do tej, która miała miejsce podczas ostatniego szczytu unijnych przywódców, kiedy to polski premier reprezentował Czechy. Bliska współpraca między przywódcami obu krajów to dowód na bardzo dobre relacje między państwami Grupy Wyszehradzkiej.

Andrej Babisz otrzymał od Polski stanowiska dotyczące poszczególnych punktów, które znajdują się na agendzie szczytu. Premier Mateusz Morawiecki będzie w stałym kontakcie z szefem czeskiego rządu. Będzie także na bieżąco informowany przez Stałe Przedstawicielstwo Polski w Brukseli o przebiegu posiedzenia Rady Europejskiej oraz będzie przekazywał ewentualne wytyczne.

Telekonferencja szefów rządów państw Grupy Wyszehradzkiej

Przed rozpoczęciem posiedzenia Rady Europejskiej odbędzie się telekonferencja szefów rządów państw Grupy Wyszehradzkiej. Odbywa się ona standardowo przed każdym posiedzeniem Rady. Podczas telekonferencji premierzy V4 szczegółowo omówią wszystkie kwestie, które zostaną poruszone na unijnym szczycie.

Relacje Unii Europejskiej ze Zjednoczonym Królestwem Wielkiej Brytanii

Rada Europejska podsumuje realizację umowy o wystąpieniu Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej.  Dokona także przeglądu stanu negocjacji w sprawie przyszłego partnerstwa między UE a Wielką Brytanią. Niepewność dotycząca wyników negocjacji umowy o przyszłych relacjach sprawia, że Unia musi być przygotowana na wszystkie scenariusze po 1 stycznia 2021 r., kiedy zakończy się okres przejściowy i Zjednoczone Królestwo opuści unię celną oraz unijny wspólny rynek.

Do rozstrzygnięcia pomiędzy UE a Wielką Brytanią pozostają kwestie dotyczące m.in. zasad zagwarantowania równych warunków konkurencji, w szczególności pomocy publicznej, oraz ustanowienia jednolitego systemu rozstrzygania spraw spornych.

Polska popiera intensyfikację rozmów między negocjatorami UE i brytyjskimi, która nastąpiła w ostatnim czasie. W celu zbliżenia stanowisk obydwie strony powinny uwzględniać realia polityczne. Nawet w przypadku braku wystarczających postępów UE powinna kontynuować wysiłki zmierzające do zawarcia porozumienia. W takiej sytuacji, liderzy powinni także dać impuls do wzmocnienia przygotowań UE na wypadek braku umowy o przyszłych relacjach.

Zmiany klimatu

Zgodnie z ustaleniami z grudnia 2019 r. w sprawie zmian klimatu, Rada Europejska dokona przeglądu postępów w realizacji celu UE, jakim jest neutralność klimatyczna do 2050 r., w kontekście dyskusji o potencjalnym podwyższeniu celu redukcji emisji gazów cieplarnianych. Najistotniejszą kwestią dla Polski – która powinna być wynikiem debaty orientacyjnej podczas najbliższego posiedzenia – jest odpowiednie zaprogramowanie procesu przygotowań do grudniowej Rady Europejskiej. Nasz kraj liczy na stosowne zaangażowanie Przewodniczącego Rady Europejskiej wraz z Prezydencją w Radzie UE i Komisją Europejską w prowadzenie negocjacji przed grudniowym Szczytem. Aby umożliwić podjęcie decyzji w grudniu, konieczne jest, aby Komisja Europejska przedstawiła wpływ wyższego celu na każde państwo członkowskie.

Koordynacja działań wobec epidemii COVID-19

Rada Europejska zajmie się koordynacją działań unijnych państw w reakcji na drugą falę epidemii COVID-19. Liderzy omówią także postępy prac nad szczepionką. Polska aktywnie współpracuje w zakresie koordynacji środków przyjmowanych przez państwa członkowskie w odpowiedzi na pandemię. Wspiera także dalsze prace nad poprawą koordynacji działań dotyczących wprowadzanych ograniczeń. W odniesieniu do unijnych działań na rzecz przyspieszenia rozwoju, produkcji i wdrażania szczepionek przeciwko COVID-19, Polska wyraża poparcie dla europejskiego podejścia i środków podjętych przez UE w tym zakresie.

Uzupełnieniem tych aktywności jest podjęcie ścisłej współpracy Grupy Wyszehradzkiej w ramach uruchomionego 9 października Centrum Wymiany Informacji V4 ds. COVID-19. Stanowi ono forum koordynacji i wymiany informacji na szczeblu ministerialnych ekspertów z Polski, Czech, Słowacji i Węgier.

Relacje UE-Afryka

Spotkanie szefów państw i rządów ma na celu również omówienie spraw dotyczących polityki zagranicznej, w tym najważniejszych wyzwań w obszarze relacji UE-Afryka. Europejskie stosunki z państwami afrykańskimi i Unią Afrykańską obejmują współpracę gospodarczą i pomoc rozwojową, a także wspólne działania m.in. w obszarach polityki społecznej i migracyjnej, ochrony praw człowieka, bezpieczeństwa i zapobiegania konfliktom oraz walki z terroryzmem.

W marcu 2020 r. Komisja Europejska wraz z Wysokim Przedstawicielem UE ds. Zagranicznych przedstawiła pięciopunktową „Strategię dla Afryki”. UE proponuje, aby najważniejszymi obszarami współpracy były energetyka i zielona transformacja, rozwój cyfryzacji, partnerstwo na rzecz rozwoju gospodarczego i tworzenia miejsc pracy, wspólne działania w sferze bezpieczeństwa, pokoju i efektywnego zarządzania. Dotyczy to także partnerstwa dotyczącego polityki migracyjnej i mobilności. Strategia wobec Afryki wpisuje się w priorytety polskiego rządu.

Polska akcentuje, że wzmocnione partnerstwo polityczne między Europą a Afryką, będące wynikiem zbliżającego się szczytu UE-Unia Afrykańska, będzie korzystne dla obu stron. Agenda UE w regionie powinna zaakcentować potrzebę wyraźnego zaangażowania krajów afrykańskich w politykę migracyjną, w tym w zakresie powrotów, walki z nielegalną migracją i przemytem ludzi. W tekście konkluzji powinna pojawić się także kwestia ochrony przed dyskryminacją ze względu na religię, zwłaszcza w przypadku chrześcijan.

Bieżące zagadnienia dotyczące polityki zagranicznej

Polska wyraża zadowolenie z szybkiej i zdecydowanej reakcji UE na ustalenia Organizacji Zakazu Broni Chemicznej ws. substancji użytej do próby zabójstwa A. Nawalnego w postaci przyjęcia sankcji. Mając na względzie trwającą dyskusję nad stosunkami Unii Europejskiej z Rosją, dla Polski szczególne znaczenie ma kwestia zaakcentowania tematyki praw człowieka, jako ważnego wątku we wzajemnych relacjach. Kwestia ta powinna mieć pierwszeństwo we wszelkich kontaktach politycznych z Rosją.

Rzecznik prasowy rządu Piotr Müller