Strategie
Strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach 2010-2012, przedłożona przez ministra finansów.
„Strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznych” jest, zgodnie z ustawą o finansach publicznych, ustalana co roku przez ministra finansów i, po akceptacji przez Radę Ministrów, przekładana Sejmowi wraz z uzasadnieniem projektu ustawy budżetowej. Dokument obejmuje horyzont trzech lat i zawiera strategię zarządzania długiem Skarbu Państwa (SP) oraz strategię oddziaływania na pozostały dług sektora finansów publicznych.
„Strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach 2010-12” zawiera prognozy wielkości państwowego długu publicznego, spójne z założeniami polityki fiskalnej przyjętymi w projekcie ustawy budżetowej na 2010 r., natomiast w zakresie celów i zadań odnosi się do zarządzania długiem publicznym w węższym znaczeniu, tj. jako sposób finansowania potrzeb pożyczkowych państwa oraz kształtowanie struktury długu, a więc wybór rynków, instrumentów i terminów emisji.
Zakłada się, że relacja długu do PKB przekroczy próg 50 proc. w 2010 r. Zgodnie z ustawą o finansach publicznych, przekroczenie progu 50 proc. w 2010 r. oznaczać będzie konieczność przyjęcia w ustawie budżetowej na 2012 r. relacji deficytu budżetowego do dochodów nie wyższej niż założona w budżecie na 2011 r. W latach 2010-2012 relacja długu do PKB będzie utrzymywać się blisko progu 55 proc. (54,5-54,8 proc.). Oznacza to znaczne ryzyko przekroczenia tego progu i uruchomienia sankcji wynikających z ustawy o finansach publicznych. Dla relacji kosztów obsługi długu SP do PKB przewidywany jest wzrost do 3,0 proc. w 2012 r.
„Strategia” stanowi w dużej mierze kontynuację strategii przygotowanej rok temu. Utrzymany został cel minimalizacji kosztów obsługi długu w długim horyzoncie czasu przy przyjętych ograniczeniach związanych z ryzykiem oraz trzy współzależne zadania zwiększania płynności, efektywności i przejrzystości rynku skarbowych papierów wartościowych (SPW). Dla realizacji celu Strategii w latach 2010-2012 przyjęto m.in., że:
- utrzymane zostanie elastyczne podejście do kształtowania struktury finansowania pod względem wyboru rynku, waluty i instrumentów, w stopniu przyczyniającym się do minimalizacji kosztów obsługi przy ograniczeniach wynikających z przyjętych poziomów ryzyka oraz możliwego wpływu na politykę pieniężną;
- głównym źródłem finansowania potrzeb pożyczkowych budżetu państwa pozostanie rynek krajowy; natomiast udział finansowania zagranicznego może ulegać okresowemu zwiększeniu; przy emisjach zagranicznych rolę rynku strategicznego będzie pełnił rynek euro;
- priorytetem polityki emisyjnej będzie budowanie dużych i płynnych emisji o oprocentowaniu stałym, zarówno na rynku krajowym, jak i rynku euro;
- utrzymano dążenie do zwiększania średniej zapadalności długu krajowego, natomiast jego duration, które osiągnęło już poziom akceptowalny z punku widzenia ryzyka stopy procentowej, utrzymywane będzie w przedziale 2,5-4,0 roku.
Istotnym uwarunkowaniem „Strategii” jest wejście w życie 1 stycznia 2010 r. nowej ustawy o finansach publicznych. Najważniejsze zmiany w zakresie długu publicznego dotyczą procedur ostrożnościowych i sanacyjnych (przy niezmienionych progach 50 proc., 55 proc. i 60 proc.) oraz horyzontu Strategii – począwszy od 2010 r. strategia będzie przygotowywana na 4 lata.
W 2007 r. znaczne umocnienie złotego umożliwiło przejściowe obniżenie długu poniżej 45 proc. PKB. W 2008 r. i w pierwszej połowie 2009 r. dług publiczny zaczął rosnąć – odpowiednio o 70,3 mld zł i 37,8 mld zł (w tym dług Skarbu Państwa o 68,4 mld zł i 38,2 mld zł). Powodem, oprócz osłabienia złotego, był także wzrost potrzeb pożyczkowych sektora finansów publicznych w wyniku spowolnienia gospodarczego.
W 2009 r. na wzrost kosztów obsługi długu miały wpływ: po pierwsze - okresowy wzrost rentowności na rynku krajowym w IV kwartale 2008 r. spowodowany dużą sprzedażą na rynku wtórnym Skarbowych Papierów Wartościowych (SPW). Przyczyną był: odpływ środków inwestorów zagranicznych, z funduszy inwestycyjnych oraz zamrożenie wszystkich segmentów rynku finansowego, w tym rynku SPW. Drugim uwarunkowaniem było silne osłabienie złotego i wzrost kosztów finansowania na głównych rynkach międzynarodowych.
Podsumowując, do najważniejszych czynników makroekonomicznych, które wpłynęły na zmianę nominalnej wartości długu publicznego należą: wysokość potrzeb pożyczkowych (w tym deficyt sektora finansów publicznych) oraz zmiany kursu złotego. Natomiast głównymi czynnikami powodującymi wzrost kosztów obsługi zadłużenia są: stopy procentowe i kursy walutowe.
